بازگشت یا عقب نشینی کردن

بازگشت ، یکی دیگر از مکانیزم هایی است که روان برای دفاع آن را بکار می بندد و با نام های دیگری از قبیل «برگشت» ، «پس زدن به عقب»، «عقب نشینی کردن» و... نیز شناخته می شود. برای توضیح این مکانیزم باید گفت که ممکن است بخشی از شخصیت فرد در مسیر کمالات خود توقف کند و ناهماهنگی هایی را در وی ایجاد سازدو علت این وقفه در این است که فرد قادر است با واقع بینی و قدرت مبتکرانه خود ، با مشکلات محیط اطراف خود به خصوص با درگیری های درونی تمایلات عاطفی و هیجانی اش مقابله کند. در این حالت فرد با بکارگیری مکانیزم بازگشت ، از تلفیقی که شامل طرز تفکر و عواطف و رفتارها و هیجانات ناقص است ، به سطح پایین تری نزون می کن. سطح پایین تر همان دوران خردسالی است.

شخص به هنگام رویارویی با ناهمواری های زندگی و احساس حقارت ، به خاطرات دوران کودکی پناه میبرد ، بنابراین زمانی که مکانیزم بازگشت انجام میگیرد، رفتار و منش فرد به حالتی بچگانه تبدیل شده و تحریک می شود.

آمال و آرزوها در دوران کودکی غالبا راحت تر برآورده می شوند ، بنابراین شخص ، از حقایق آزاردهنده کنونی عقب نشینی کرده، به موقعیت کودکی خود بازمیگردد. فردی که این مکانیزم را به کار میبرد، بر این عقیده است که توانایی حل مشکلات و ناملایمات زندگی خود را ندارد و به یاد می آورد زمانی که کودکی بیش نبود، بسیار شاداب تر و موفق تر بود و به خود می گوید چه خوب است دوباره به آن دوران شاد و موفق بازگردد. همچنین افراد کهن سال نیز به دوران جوانی و کودکی خود پناه میبرند و میکوشند هر چه بیشتر خود را در آن موقعیت حفظ کنند تا از حقیقت موجود مصون بمانند. با این حال ، این پناه بردن همچون داروی مخدری است که گرچه موقتا ذهن دردمند را تسکین می بخشد، ولی آن را علاج نمی کند.

زیگموند فروید / مکانیزم های دفاع روانی / صفحه 59-60

+حس میکنم دچار این مکانیزم شدم! البته نه به شدت خیلی زیاد ولی ، به یک سال یا دوسال پیش برگشتم انگار ،

دارم ناخودآگاه سعی میکنم که چیزهایی که توی این یک سال اتفاق افتاده نادیده بگیرم ، نمیخوام جلوش رو بگیرم ، حس میکنم به این دفاع نیاز دارم الان.

شاید اونچه که به اسم نوستالژی میشناسیم و ازش لذت میبریم ، یکی از نمونه های این مکانیزم باشه.